Zahiriddin Muhammad Bobur (1483-1530)

Zahiriddin Muhammad Bobur (1483-1530)

O'quvchilarga / Adabiyot
Zahiriddin Muhammad Bobur (1483-1530) - rasmi

Material tavsifi

ZAHIRIDDIN MUHAMMAD BOBUR (1483 - 1530) Ulug' o'zbek shoiri, mutafakkir, tarixchi va davlat arbobi; markazlashgan davlat va boburiylar saltanati asoschisi. Zahiriddin Muhammad Bobur Andijon (1483 y. 14 fevral)da tug'ildi. Amir Temurning beshinchi avlodi, Farg'ona hukmdori Umarshayxning farzandi. Bobur 12 yoshda (1494) taxtga chiqdi. 1503-1504 yillarda Afg'onistonni egalladi. 1519-1525 yillarda Hindistonga 5 marta yurish qiladi. Uch asrdan ortiq davom etgan (1526-1858 y.y.). boburiylar saltanatiga asos soldi dekabrda Agra (1530 y. 26 dekabr)da vafot etdi. Qabri keyinchalik vasiyatiga ko'ra Qobulga ko'chirilgan. Lirik merosi Qobul devoni (1519)ga, 1528-29 yillarda Hind devoni ga jamlangan. To'liq devon tuzgani haqida ma'lumot bor. She'rlarining umumiy hajmi 400 dan ortadi. Shundan 119 g'azal, 231 ruboiy va tuyuq, qit'a, fard, masnaviy kabi janrlarda asarlar yaratgan. She'rlarini mavzu jihatidan oshiqona, ta'limiy, tasavvufiy, hasbi hol kabi turlarga ajratish mumkin. Bobur she'riyati intellektual qalb izhori sifatida arqoqlidir. Uning asarlari samimiy, ravon, usluban tugal va mushakkaldir. Bobur ruboiy janrini turk adabiyotida dunyoga olib chiqqan shoirdir. Boburning ulug' asari Boburnoma bo'lib, uni Vaqoe deb ham nomlaydilar. Buyuk memorial asarda 1494-1529 yillari Markaziy va Kichik Osiyoda, Yaqin va O'rta sharq mamlakatlarida kechgan voqealar bayon etilgan. Boburnomaning o'ndan ortiq qo'lyozma nusxalari bor. Asarni Qozonda N.I. Ilminskiy (1857), Londonda Beverij xonim nashr (1905) etgan. O'zbekistonda dastlab professor Fitrat 1928 yilda asardan parchalar e'lon qildi. Boburnomaning 1948-1949 yillarda ikki jildli; 1960, 1989 yillarda tuzatilgan, 2002 yilda to'ldirilgan qayta nashri amalga oshirildi. Boburnomani Abdurahim xoni xonon (1586) fors tiliga, Vitsen (1705) golland tiliga, J.Leyden (1826) va V.Erskin ingliz tiliga, Pavel de Kurteyl (1871) fransuz tiliga, Rashit Rahmati Arat (1940) turkchaga, Mixail Sale (1943) ruschaga tarjima qilganlar. 1826-1985 yillar davomida Boburnoma 4 marta ingliz (1826,1905,1921,1922), 3 marta fransuz (187, 1980, 1985), 1 marta nemis (1878) tiliga o'girilgan. Yangi alifbo-Xatti Boburiyni (1504) kashf qildi. Unda she'rlar yozdi va Qur'on ko'chirtirdi. Boburning soliq ishlari haqida ma'lumot beruvchi Mubayyinul-zakot (1521), aruz vazni haqidagi Risolai aruz (1523-25) kabi asarlari bor. Aruz risolasida turkiy aruzning tabiati, taraqqiyoti va she'riy asarlardagi ko'rinishlari; aruzning 272 vazni va 21 bahriga ilmiy sharhlar berilgan. Xoja Ahror Valining Volidiya asarini o'zbekchaga she'riy tarjima qilgan. Boburning Harb ishi, Musiqa ilmi nomli asarlar yaratgani haqida ham ma'lumot bor. Ammo, ular topilgan emas. (Literature.o'z dan) Zahiriddin Muhammad Bobur 1483 yilning 14 fevralida Andijonda tug'ildi. Amir Temurning beshinchi avlodi, Farg'ona hukmdori Umarshayxning farzandi. Bobur otasining fojiali o'limidan keyin 12 yoshda (1494) taxtga chiqdi. U temuriylar saltanati markazi - Samarqand taxtini egallash uchun qattinq urindi, ammo yoshligi, tajribasizligi va tarixiy vaziyat taqozosi tufayli harakatlari natijasiz ...


Ochish
Joylangan
Bo'lim Adabiyot
Fayl formati zip → doc
Fayl hajmi 39.36 KB
Ko'rishlar soni 96 marta
Ko'chirishlar soni 7 marta
O'zgartirgan san'a: 28.03.2025 | 12:50 Arxiv ichida: doc
Joylangan
Bo'lim Adabiyot
Fayl formati zip → doc
Fayl hajmi 39.36 KB
Ko'rishlar soni 96 marta
Ko'chirishlar soni 7 marta
O'zgartirish kiritilgan: Arxiv ichida: doc
Tepaga